Neden Hep Aynı Şeyleri Yaşıyorum? Şema Terapi Nasıl Yardımcı Olur?
Bazı insanlar ilişkilerinde sürekli terk edilmekten korkar. Bazıları ne yaparsa yapsın kendisini yetersiz hisseder. Kimileri ise herkesi memnun etmeye çalışırken kendi ihtiyaçlarını fark etmekte zorlanır. Olaylar değişse de senaryo değişmiyormuş gibi hissedilir. İşte Şema Terapi, tekrar eden bu hayat örüntülerini anlamaya ve dönüştürmeye yönelik bilimsel temelli bir psikoterapi yaklaşımıdır.
Şema Terapi’nin temelinde “şemalar” adı verilen derin inançlar bulunur. Bu şemalar çoğu zaman çocukluk ve ergenlik yıllarında yaşanan deneyimlerle şekillenir. Sürekli eleştirilen bir çocuk zamanla “Ben yetersizim” inancını geliştirebilir. Duygusal ihtiyaçları yeterince karşılanmayan biri ise “Nasıl olsa yalnız kalacağım” duygusuyla büyüyebilir.
Aslında bugün yaşadığımız birçok zorluk, geçmişte işe yarayan ancak artık hayatımızı daraltmaya başlayan bu eski uyum çabalarının devamıdır.
Örneğin, Ayşe Hanım (isim değiştirilmiştir), ilişkilerinde sürekli terk edilme korkusu yaşıyordu. Karşı tarafın geç attığı bir mesaj bile yoğun kaygı yaratıyor, bazen öfkeyle tepki veriyor bazen de tamamen içine kapanıyordu. Terapi sürecinde, çocukluğunda yaşadığı belirsizliklerin ve duygusal ihmal deneyimlerinin “Terk edilme şemasını” beslediği görüldü. Zamanla bu eski yaraların bugünkü ilişkilerine nasıl taşındığını fark etmeye başladı. Sadece düşünceleri değil, duyguları ve davranışları da ele alan çalışmalarla birlikte ilişkilerinde daha güvenli bağlar kurabilmeye başladı.
Şema Terapi’nin amacı insanı değiştirmek değil, yıllardır otomatik olarak çalışan kalıpların fark edilmesini ve kişinin kendisiyle daha sağlıklı bir ilişki kurmasını sağlamaktır. Başka bir ifadeyle, geçmişin bugünü yönetme gücünü azaltmaktır.
Araştırmalar Şema Terapi’nin özellikle kişilik örüntüleri, kronik depresyon, kaygı bozuklukları, ilişki problemleri, travma sonrası belirtiler, düşük benlik saygısı, öfke sorunları ve tekrarlayan yaşam problemlerinde etkili olabildiğini göstermektedir. Başta Hollanda’da yürütülen çalışmalar olmak üzere birçok araştırmada, özellikle sınır kişilik örüntülerinde Şema Terapi’nin uzun vadeli ve kalıcı iyileşmelere katkı sağlayabildiği ortaya konmuştur. Uluslararası tedavi rehberlerinde de kanıta dayalı psikoterapi yöntemleri arasında yer almaktadır.
Belki de bazen sorun, “Neden böyle hissediyorum?” sorusundan çok, “Bu duyguyu ilk ne zaman öğrenmek zorunda kaldım?” sorusunda saklıdır.
Çünkü insan sadece yaşadıklarıyla değil, yaşadıklarına verdiği anlamlarla da şekillenir. Şema Terapi, o eski anlamları yeniden gözden geçirebilmek ve kişinin kendisine daha şefkatli, daha gerçekçi bir yerden yaklaşabilmesine yardımcı olabilmek için geliştirilmiş bir yaklaşımdır.
Bazı yükler zamanla hafiflemez; sadece taşımaya alışırız. Terapi ise o yükü tek başına taşımak zorunda olmadığınızı fark edebileceğiniz bir alan sunabilir.
